rễ bạnh
Định nghĩa
- Danh từ:
- Rễ cây phình to thành khối ở gốc: "rễ bạnh" chỉ loại rễ phát triển bất thường, phình to thành khối ở phần gốc cây, thường gặp ở một số loài cây thân gỗ lớn. Loại rễ này giúp cây đứng vững trong điều kiện đất nông hoặc gió mạnh.
- Rễ bạnh còn gọi là rễ bành: Trong thực vật học, "rễ bạnh" là thuật ngữ chỉ rễ chống đỡ (racine contrefort), thường xuất hiện ở cây sống ở vùng nhiệt đới.
Ví dụ sử dụng
- (Cây đa già có loại rễ phình to thành khối ở gốc, lan rộng trên mặt đất.)
- (Loại rễ phình to ở gốc giúp cây đứng vững khi có gió bão.)
- (Trong rừng nhiệt đới, nhiều loài cây hình thành rễ phình to ở gốc để thích nghi với lớp đất mỏng.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "rễ bạnh chống đỡ": loại rễ có chức năng chính là nâng đỡ thân cây.
- Cây gạo có hệ thống rễ bạnh chống đỡ rất phát triển. (Cây gạo có loại rễ phình to ở gốc, giúp chống đỡ thân cây.)
- "rễ bạnh lan": rễ phình to và lan rộng trên mặt đất.
- Rễ bạnh lan của cây si tạo thành những đường gờ nổi bật. (Loại rễ phình to của cây si lan rộng trên mặt đất thành các đường gờ rõ rệt.)
Biến thể và từ gần giống
- Rễ bành (danh từ): dạng viết khác, phổ biến hơn của "rễ bạnh", cùng chỉ loại rễ phình to ở gốc.
- Cây tùng có rễ bành rất đồ sộ. (Cây tùng có loại rễ phình to ở gốc rất lớn.)
- Rễ chống (danh từ): rễ mọc từ thân hoặc cành xuống đất để chống đỡ, khác với rễ bạnh là phình từ rễ chính.
- Cây đước có rễ chống mọc tua tủa. (Cây đước có loại rễ mọc từ thân xuống đất để chống đỡ.)
Từ đồng nghĩa
- Rễ bành: dạng viết tương đương, thường dùng thay thế.
- Rễ contrefort (thuật ngữ chuyên ngành): từ mượn từ tiếng Pháp, chỉ rễ chống đỡ dạng khối.
Thành ngữ liên quan
- Không có thành ngữ phổ biến với "rễ bạnh". Tuy nhiên, trong văn nói, có thể gặp cụm từ mang tính hình ảnh:
- Rễ bạnh như chân voi: so sánh rễ phình to với chân voi để nhấn mạnh kích thước.
- Những rễ bạnh như chân voi của cây đa tạo nên vẻ cổ kính. (Những rễ phình to như chân voi của cây đa tạo nên vẻ đẹp cổ kính.)